اضطراب امتحان و راه هاي مقابله با آن
اضطراب ( Anxiety ) بطور کلي عبارت از احساسي نافذ و ناخوشايند است که با نشانه هايي از قبيل تنش ، وحشت ، دلهره و بيم و فاجعه اي در حال وقوع همراه است در مقابل ترس ( Fear ) واکنشي است که نسبت به يک خطر حاضر و مشخص ديده مي شود اضطراب واکنشي است که نسبت به يک تهديد نامشخص و ناشناخته آشکار مي شود و مي تواند از کشمکش هاي دروني ( Internal Conflicts) ، احساس عدم امنيت ( Insecurity Feeling ) يا تکانش هاي ممنوعه ( Forbidden Impulses ) ، ناشي شود . در هر دو حالت ترس و اضطراب امتحان ( Test Anxiety ) نوعي اضطراب است که همراه با ترس مربوط به عدم توانمندي در عملکرد مربوط به يک وظيفه آشکار مي شود . اين حالت نوعي از اضطراب عملکرد ( Performance Anxiety ) تلقي مي شود و به تمايل و آمادگي به مضطرب شدن اشاره دارد که ناشي از عوامل مداخله کننده محيطي است ( کريسني ، 1999 ) .
اضطراب تحصيلي چگونه ايجاد مي شود ؟
ترس و اضطراب فراگيران بطور معمول از طريق وظايف آموزشي ، معلمان و يا آموزشگاه شرطي شده و ياد گرفته مي شود . براي مثال سرزنش و توبيخ فراگير توسط معلم به دليل کيفيت ضعيف فعاليتهاي آموزشي فراگير ، ممکن است اضطراب و ترس را در فرد آشکار سازد . در اين حالت فراگير بيقرار شده و دچار تنش مي گردد ، عرق مي کند و ضربان قلب او افزايش مي يابد . اين حالت در صورت تکرار و شرطي شدن به ديگر موارد و حيطه هاي فعاليت آموزشي فرد کشانده مي شود . بر اين اساس مي توان انتظار داشت که فراگير در شرايط مشابه پاسخ مشابهي را از خود بروز دهد که در اين حالت مي توان رفتار توام با ترس و اضطراب را براي فراگير پيش بيني نمود . امتحان نيز به دليل ويژگي هاي خاص خود از جمله ارزيابي فعاليت آموزشي ، محيط رسمي و خاص ، محدوديت زماني و نظارت دقيق آموزشي بطور کلي براي فراگيران اضطراب زا است . افزون بر آن توانمنديهاي شناختي و عملي فراگيران با توجه به ميزان اضطراب موثر واقع شود .
اضطراب تحصيلي چگونه در عملکرد مداخله مي کند ؟
چنانچه اضطراب بيش از حد شدت يابد ، موجب مي گردد تا فراگيران از توجه مستقيم به وظايف دور شوند و اضطراب عملکرد يا تحصيلي در آنان آشکار گردد . به علاوه برخي از رفتارهاي فراگيران موجب مي شود تا ناآرامي در آنها افزايش يابد . برخي فراگيران با توجه مداوم به حواس پرتي و ناراحتي خود ، اضطراب خود را تشديد مي کنند و به انتقاد از خود مي پردازند . آثار چنين اضطرابي به کاهش و تضعيف حافظه و توانمنديهاي شناختي منجر شده و بر وظايف تحصيلي و آموزشي مسلط مي گردد . بطور کلي ادراکات فرد ، تشديد کننده اضطراب تلقي مي شوند . حتي اين امکان وجود دارد که فراگير به دليل اشتغال فکري مبني بر عملکرد خوب ، فرآيند تفکري خود را آسيب بزند و عملکرد خود را تضعيف نمايد . چنين سيکل معيوبي ( Vicious Circle ) نگراني را افزايش مي دهد و فرآيند هاي شناختي و حافظه فرد را چند برابر دچار مشکل مي کند .
مهارتهاي مقابله با اضطراب امتحان
روشها و برنامه هاي متعددي براي کمک به فراگيران در غلبه بر اضطراب امتحان پيشنهاد شده است که ابعاد مختلف فعاليت آموزشي را مورد توجه قرار مي دهند .
1 ) يادگيري و مطالعه صحيح
فقدان آمادگي براي امتحان و يادگيري ضعيف تکاليف آموزشي از عوامل اصلي اضطراب امتحان بشمار مي روند . روشهاي صحيح مطالعه و آمادگي مناسب براي يادگيري در کاهش اضطراب به ميزان زيادي موثر است . يادگيري مفيد و مطالعه صحيح بطور کلي با عوامل متعددي همبستگي دارند . تنظيم وقت مناسب ، انديشيدن قبل از مطالعه ، مدت مطالعه و محيط يادگيري در آماده سازي فرد براي يادگيري موثر ، داراي اهميت است . انگيزه و علاقه به مطالعه ، شروع مطالعه از قسمتهاي آسان و جالب ، مرور مطالب ، تفکر در مفاهيم و بسط انها ، بحث و ربط منطقي ، طبقه بندي و استفاده از تصاوير ، جداول و نمودارها ، درخواست کمک از ديگران و تمرين ، از ديگر مواردي هستند که موجب يادگيري صحيح مي شوند و از اين طريق کاهش اضطراب را به دنبال خواهند داشت .
2 ) هدايت و مهارت معلم
بخشي از اضطراب فراگيران مي تواند با هدايت و مهارت معلم کاهش يابد و يا از بين برود . معلم بايد به فراگيران خود اين امکان و فرصت را بدهد که در مورد موضوعات درسي تفکر نمايند و در صورت نياز به بحث و پرسش بپردازند . خوب شنيدن و خوب ديدن در کلاس و فعاليت هاي آموزشي عامل مهمي در ادراک و يادگيري موثر بشمار مي رود . به عبارت ديگر براي تمرکز فراگيران بر موضوع درسي ، معلم بايستي محيطي آرام و مناسب را فراهم آورد و اجازه ندهد که دانش آموزان با روياهاي روزانه ( Daydreaming ) خود مشغول شوند . کمک به فراگيري در تنظيم اهداف و برنامه هاي آموزشي نيز از ديگر فعاليتهاي موثر معلم بشمار مي رود . معلم بايستي عادات مناسب و موثر را به منظور يادگيري و فهم بهتر مطالب به فراگيران آموزش دهد . به عبارت ديگر پذيرفتن مسئوليت براي موفقيت تحصيلي از طريق تصميم گيري در مورد امکانات ، زمان و اتکاء به توانمندي هاي فردي ، انجام حداکثر تلاش و کوشش ، کمک و مشاوره گرفتن از ديگران به هنگام مشکلات آموزشي و بحث و تفکر در مورد موضوعات ياد گرفته شده از عادت مناسب بشمار مي روند .
3 ) آمادگي براي امتحان
مطالعه با توجه به اصل صحيح يادگيري بهترين راه آماده سازي براي امتحان بشمار مي رود . افرادي که خود را براي امتحان تشريحي آماده مي کنند ، امکان موفقيت بيشتري در امتحانات ( تشريحي و يا چهار گزينه اي ) دارند . در آماده سازي براي امتحان تشريحي نه تنها نکات اصلي ياد گرفته مي شوند ، بلکه روابط منطقي بين اصول ، بخوبي ادراک مي شوند . مطالعه در شب قبل از امتحان به علل مختلف از جمله افزايش نگراني و اضطراب ، مطالعه فشرده ، ناتمام ماندن موضوع و شتاب زدگي مي تواند نتايج منفي را به دنبال داشته باشد . استراحت و خواب کافي از توصيه هاي اصلي جهت کاهش اضطراب در شب قبل از امتحان است . حاضر شدن کمي زودتر از زمان امتحان در محل امتحان ، حفظ اعتماد و اطمينان و آرامش در کاهش اضطراب نيز موثر است . مرور يادداشتها و نکات اصلي ، آمادگي را بر امتحان را افزايش مي دهد . با شکم خالي به جلسه امتحان نبايد وارد شد . مصرف ميوه هاي تازه و سبزيجات ، تنش امتحان را کاهش مي دهند .
4 ) رفتار در جلسه امتحان
در امتحان تشريحي قبل از شروع به نوشتن ، تمام سوالها را بخوانيد ؛ زير عبارات « تعريف کنيد ، مقايسه کنيد ، توضيح دهيد ، تشريح نماييد و يا بحث کنيد » ، خط بکشيد ، ايده و پاسخهاي خود را براي هر سوال در برگه چرک نويس بطور خلاصه يادداشت کنيد . جواب دادن را از سوال آسان شروع کنيد . فهرست کوتاه و خلاصه اي از رئوس مطالب مربوط به هر سوال را تهيه کنيد . چنانچه در حين جواب دادن به سوال ، نکات خاصي از ديگر سوالات به ذهنتان خطور کرد ، آن را يادداشت کنيد . با اين کار پاسخهاي شما کامل تر مي شود و تا حد زيادي اضطراب شما کاهش مي يابد . قبل از نوشتن فکر کنيد و سعي کنيد تا پاسخ خود را تنظيم کنيد . پاسخ روشن و مشخص را براي سوال ارائه کنيد و در آن به حيطه هاي مختلف موضوع بپردازيد . اطلاعات جزيي و کلي را در نظر بگيريد و بطور طبقه بندي شده آنها را بنويسيد . زمان پاسخ گويي به سوالات را تنظيم کنيد و براي هر سوال زمان مناسبي در نظر بگيريد ؛ به علاوه براي مرور پاسخها فرصتي باقي بگذاريد و در صورت امکان به تکميل و توضيح بيشتر پاسخ شما ناقص باشد ، مگر در مواردي که به غلط بودن پاسخ شما ناقص باشد ، مگر در مواردي که به غلط بودن پاسخ خود اطمينان کامل داشته باشيد . در پاسخ به سوالات سعي کنيد لغات و اصطلاحات ويژه رايج در موضوع را در پاسخهاي خود بکار ببريد و تلاش کنيد تا اصطلاحات هر درس را ياد بگيريد . رعايت املاء صحيح به خط خوانا و علامت گذاري مناسب در بررسي و ارائه بهتر پاسخ ، مفيد است .
در مورد سوالات حل مساله ، ابتدا از خود سه سوال زير را بپرسيد :
1- از شما چه خواسته شده و چه چيزي را بايد بيابيد ؟
2- براي يافتن حل مساله به دانستن چه چيزهايي نياز داريد ؟
3- در صورت مساله چه اطلاعات و داده هايي وجود دارند که مي تواند در جستجوي شما موثر باشد ؟
پس از انجام اين فرآيند به حل مساله اقدام کنيد . بطور کلي افراد موفق در حل مسئله داراي ويژگي هاي زير هستند :
1- نگرش مثبت : آنها معتقدند که مسايل با دقت پشتکار و تحليل حل مي شوند و پاسخهاي سريع و شتاب زده براساس دانش قبلي راه حل مناسبي نيست .
2- توجه و دقت : آنها مساله را به منظور درک بهتر آن چندين بار مي خوانند ؛ سپس قضاوت و نتيجه گيري خود را مرور مي کند و از حدس زدن اجتناب و در نهايت کار خود را باز بيني مي کنند .
3- طراحي روش : اين عده کار خود را به بخشهاي مختلف تقسيم کرده و آن را گام به گام حل مي کنند . اين فرآيند از آسانترين گام آغاز مي شود .
4- تمرکز : اين عده انرژي خود را از طريق گفتگو با خود ، در مورد آنچه انجام مي دهند ، خلق تصاوير ذهني ، ربط دادن آن با تجارب مشابه ، محاسبه و ترسيم تصاوير براي حل مساله بکار مي گيرند .
در مورد سوالات حل مساله ، ابتدا از خود سه سوال زير را بپرسيد :
1- از شما چه خواسته شده و چه چيزي را بايد بيابيد ؟
2- براي يافتن حل مساله به دانستن چه چيزهايي نياز داريد ؟
3- در صورت مساله چه اطلاعات و داده هايي وجود دارند که مي تواند در جستجوي شما موثر باشد ؟
پس از انجام اين فرآيند به حل مساله اقدام کنيد . بطور کلي افراد موفق در حل مسئله داراي ويژگي هاي زير هستند :
1- نگرش مثبت : آنها معتقدند که مسايل با دقت پشتکار و تحليل حل مي شوند و پاسخهاي سريع و شتاب زده براساس دانش قبلي راه حل مناسبي نيست .
2- توجه و دقت : آنها مساله را به منظور درک بهتر آن چندين بار مي خوانند ؛ سپس قضاوت و نتيجه گيري خود را مرور مي کند و از حدس زدن اجتناب و در نهايت کار خود را باز بيني مي کنند .
3- طراحي روش : اين عده کار خود را به بخشهاي مختلف تقسيم کرده و آن را گام به گام حل مي کنند . اين فرآيند از آسانترين گام آغاز مي شود .
4- تمرکز : اين عده انرژي خود را از طريق گفتگو با خود ، در مورد آنچه انجام مي دهند ، خلق تصاوير ذهني ، ربط دادن آن با تجارب مشابه ، محاسبه و ترسيم تصاوير براي حل مساله بکار مي گيرند .
امتحان گزينه اي
در سوالات گزينه اي هميشه توجه داشته باشيد که سوالات را سوء تعبير نکنيد ، به آنها چيزي اضافه نکنيد ، کلمه اي را حذف نکنيد و متوجه کلمات دو پهلو باشيد . نکته اصلي بدنه سوال مد نظر قرار دهيد . به واژه هاي کمک کننده مانند « هميشه ، هرگز ، هيچگاه ، به جز ، اغلب موارد و بندرت » توجه کنيد و در صورت امکان ، زير آنها خط بکشيد . زمان امتحان را در نظر بگيريد و وقت خود را در پاسخ به سوالاتي که نمي دانيد ، هدر ندهيد . نمره منفي براي انتخاب گزينه غلط را در نظر بگيريد . پاسخ اول خود را عوض نکنيد مگر در مواردي که نسبت به غلط بودن آن اطمينان کامل داريد . در مواردي که پاسخ صحيح را نمي دانيد ، به توصيه هاي زير عمل کنيد : بطور کلي گزينه طولاني مي تواند نشانه پاسخ صحيح باشد . اگر دو گزينه مشابه هم هستند ، هيچکدام را انتخاب نکنيد . اگر گزينه ها متضاد هم هستند يکي از آنها را انتخاب کنيد . گزينه کلي تر در اغلب موارد پاسخ صحيح است .
امتحان شفاهي
امتحان شفاهي فرصتي براي شماست که دانش ، توانايي ارائه و مهارت بيان خود را آشکار سازيد . به علاوه در اين موقعيت توانايي در برقراري ارتباط مشخص مي شود . امتحان شفاهي همچنين مي تواند تمريني براي مصاحبه هاي شغلي و استخدامي باشد . امتحان مي تواند بصورت رسمي يا غير رسمي انجام بگيريد ، اما بهتر است تمام امتحانات شفاهي را به منزله امتحان رسمي در نظر بگيريد تا از اثرات مثبت آن بهره مند شويد . در امتحان شفاهي بايستي بطور دقيق به سوال گوش فرا داد و بطور مستقيم و مشخص پاسخ دهيد . در امتحان شفاهي رسم دقت و پاسخ گويي روشن و مشخص شما بيشتر مد نظر است زيرا ارزيابي براساس پاسخگويي منظم و دقيق شما صورت مي گيرد ، در حالي که در امتحان شفاهي غير رسمي اين ويژگي کمتر رعايت مي شود و پاسخهاي شما مي تواند طولاني تر باشد . در اين حالت ارزيابي بيشتر ذهني است . براي آمادگي در امتحان شفاهي توصيه مي شود موارد زير مد نظر قرار گيرد :
1- از معلم بپرسيد که موضوع امتحان چيست ؟
2- براي امتحان شفاهي مطالعه ضروري است زيرا که با نداشتن مطالعه نتيجه مثبتي نمي گيريد .
3- سوالاتي را که انتظار مي رود پرسش شوند ، بنويسيد و سپس پاسخهاي آن را مورد بحث قرار دهيد .
4- در مکان شبيه به مکان امتحان تمرين کنيد و روش و حالت پاسخگويي خود را ارزيابي کنيد .
منبع:www.roshd.ir
1- از معلم بپرسيد که موضوع امتحان چيست ؟
2- براي امتحان شفاهي مطالعه ضروري است زيرا که با نداشتن مطالعه نتيجه مثبتي نمي گيريد .
3- سوالاتي را که انتظار مي رود پرسش شوند ، بنويسيد و سپس پاسخهاي آن را مورد بحث قرار دهيد .
4- در مکان شبيه به مکان امتحان تمرين کنيد و روش و حالت پاسخگويي خود را ارزيابي کنيد .
منبع:www.roshd.ir
+ نوشته شده در یکشنبه هجدهم اردیبهشت ۱۳۹۰ ساعت 12:12 توسط هسته مشاوره
|
به مناسبت هفته مشاغل :
به یاد دارید در زمان کودکی چند بار از شما پرسیده شده "دوست دارید چکاره شوید؟" و به یاد دارید چند بار شغل مورد علاقه خود را تغییر داده اید؟ 
افراد کار آفرین دارای ویژگی هایی هستند که آنها را از افراد عادی برجسته می نماید این خصوصیات است که سبب می شود آنها دید متفاوتی داشته باشند و با وجود همه ریسک ها و تردید ها حرکت کنند و گاه موفقیت های بزرگ که قبلا دست نیافتنی به نظر می رسید را لمس کنند. 